Onbedoeld gewichtsverlies bij kanker komt vaak voor en heeft directe gevolgen voor behandeluitkomsten. 2 op de 3 patiënten met kanker hebben al gewichtsverlies ervaren bij eerste consult1. Vroege signalering van risico op ondervoeding en spiermassaverlies is essentieel om complicaties te voorkomen en de kwaliteit van leven te ondersteunen.

Waarom gewichtsverlies bij kanker tijdig aandacht vraagt

Bij veel oncologische patiënten ontstaat onbedoeld gewichtsverlies tijdens het ziekte- en behandeltraject, dat kan leiden tot kankercachexie. Factoren zoals verminderde eetlust, misselijkheid, smaakverandering , vermoeidheid en ontstekingsprocessen dragen bij aan een negatieve energie- en eiwitbalans en vergroten het risico op ondervoeding bij kanker.

Gewichtsverlies en verlies van spiermassa kunnen al vroeg in het behandeltraject optreden — ook bij patiënten met een normale of verhoogde BMI. Gewichtsverlies van ≥ 2,5% of een BMI van ≤ 25 heeft al een significante impact op overleving.2

Verhoogde eiwitbehoefte en spiermassaverlies bij kanker

Bij kanker is de eiwitbehoefte vaak verhoogd als gevolg van metabole veranderingen en  inflammatie en verlies van spiermassa. Tegelijkertijd kunnen behandelingen zoals chemo- en radiotherapie de voedselinname verminderen door klachten als misselijkheid, vermoeidheid, smaakverandering en een afgenomen eetlust. Dit vergroot het risico op een negatieve eiwitbalans, met als gevolg spiermassaverlies en sarcopenie.

Patiënten met kanker hebben tot 2x zoveel eiwit nodig als gezonde volwassenen*3,4 terwijl de inname vaak juist afneemt:

Paarse cirkel met molecuulstructuur icoon

<66% consumeert minder eiwit dan aanbevolen5,7
Rode cirkel met bord, bestek en verdrietig gezicht icoon

68% rapporteert eetlustverlies en hebben geen zin om te eten8
Blauwe cirkel met maag en pijl icoon

60% rapporteert snel een vol gevoel te ervaren8

Inadequate eiwitinname kan leiden tot slechtere behandeluitkomsten

Lage eiwitinname is geassocieerd met:

Oranje cirkel met spierarm en neerwaartse pijl icoon
LAGE SPIERMASSA3,4

<1,2 g/kg/dag is geassocieerd met spierafbraak tijdens de behandeling van patiënten met hoofd-hals- en slokdarmkanker³

Blauwe cirkel met slapende persoon en ZZ icoon
KANKERGERELATEERDE MOEHEID9,10

<1,0 g/kg/dag is geassocieerd met 2X hoger risico op kankergerelateerde moeheid in patiënten met verschillende vormen van gevorderde kanker die chemotherapie ondergaan⁵

Paarse cirkel met dalende grafiek en neerwaartse pijl icoon
LAGERE OVERLEVINGSKANS5,10,12

<1,0 g/kg/dag is geassocieerd met 3.3x hoger risico op overlijden binnen 6 maanden (HR 3.38, 95% CI 1.48-7.7, p=0.004) in patiënten met verschillende tumoren en chemotherapie⁵

De rol van eiwitrijke medische drinkvoeding

Studies laten zien dat eiwitrijke drinkvoeding klinische uitkomsten bij patiënten met kanker kan verbeteren13-18 Internationale richtlijnen van ESPEN en ESMO, en ook de Nederlandse richtlijn voeding bij kanker adviseren bij oncologische patiënten een eiwitinname van 1,0–1,5 g eiwit per kilogram lichaamsgewicht per dag.

Oranje icoon met gestileerd menselijk figuur en stralingslijnen, symbool voor vitaliteit, gezondheid en welzijn
Toename van lichaamsgewicht en spiermassa13-15
Icoon verbeterde tolerantie voor de behandeling
Verbeterde tolerantie voor de behandeling14-16
Icoon verbeterde tolerantie voor radiotherapie
Verbeterde tolerantie voor radiotherapie14
Icoon toename van lichaamsgewicht en spiermassa
Minder postoperatieve complicaties13,17,18
Blauw icoon van ziekenhuisgebouw met medisch kruis en pijl naar ingang, symbool voor gezondheidszorg en toegang tot medische diensten
Verkorte ziekenhuisopnameduur17,18

Nutridrink Compact Protein: voedingsondersteuning bij gewichtsverlies en kanker

Voor oncologische patiënten met (een risico op) ondervoeding en een verhoogde eiwit- en energiebehoefte is compacte, eiwitrijke voeding belangrijk. Nutridrink Compact Protein biedt:

  • veel energie en eiwit in een klein volume, dat kan bijdragen aan therapietrouw19,20
  • alle noodzakelijke micronutriënten om tekorten aan te vullen
  • ondersteuning bij een verhoogde voedingsbehoefte
  • een praktische oplossing voor patiënten met verminderde eetlust
  • ondersteuning van de dagelijkse eiwitinname
  • 11 smaken afgestemd op uiteenlopende smaakvoorkeuren
  • 4 unieke smaken speciaal voor patiënten met smaakverandering

Oncologische voedingszorg in de praktijk

Gewichtsverlies, spiermassaverlies en een verhoogde eiwitbehoefte komen vaak voor bij patiënten met kanker. Tijdige signalering en gerichte voedingsinterventies kunnen bijdragen aan behoud van voedingsstatus, spiermassa en fysieke functionaliteit tijdens het behandeltraject. Juist in deze fase kan de inzet van de juiste voedingsstrategie verschil maken in uitkomsten voor de patiënt.

Samen met zorgprofessionals zet Nutricia zich in voor de toepassing van voedingszorg binnen de oncologische praktijk. Heeft u vragen over voedingszorg bij kanker, spiermassaverlies of cachexie? Nutricia ondersteunt met klinische evidentie, praktijkgerichte inzichten en toepasbare handvatten voor de dagelijkse praktijk

Lees meer over medische voeding binnen de oncologische zorg

* Eiwitbehoefte gezonde volwassene is 0,81 g/kg/dag. Aanbevolen eiwitinname bij kanker is 1.0- 1.5 g/kg/dag.3,9

1. Muscaritoli M, et al. J Cachexia Sarcopenia Muscle. 2019;10(3):517-525.
2. Martin L., et al. J Clin Oncol. 2015 Jan 1;33(1):90-9.
3. Arends J, et al. ESMO Open. 2021;6(3):100092.
4. Arends J, et al. Clin Nutr. 2017;36(1):11-48.
5. Stobaus N, et al. Nutr Cancer. 2015; 67(5):818-24.
6. Hasegawa Y, et al. Clin Nutr. 2021; 40(7):4792-4798.
7. Prado CMM, et al. Can J Diet Pract Res. 2012;73(4):e298-303.
8. Data on file: IPSOS, Nutrition in Cancer Care survey (2023).
9. Have, H. ten, Beijer, et al. (2022). Handboek voeding bij kanker (3rd ed.). Boom Medisch.
10. Tobberup R, et al. Clin Nutr ESPEN. 2019; 34:94-100.
11.Capitao C, et al. Support care cancer. 2022; 30(4):3007-3015.
12. Regueme SC, et al. Support Care Cancer. 2021; 29(2):687-696.
13. Kabata P, et al. Support Care Cancer. 2015;23(2):365-70.
14. Cereda E, et al. Radiother Oncol. 2018;126(1):81-88.
15. Grupinska J, et al. Nutrients. 2021;13(10):3549.
16. Meng Q, et al. Clin Nutr. 2021;40(1):40-46.
17. Manasek V, et al. Kin Onkol. 2016;29(5):351-357.
18. Garcia NM, et al. Nutr Cancer. 2019;72(5):801-807.
19. Hubbard GP, et al. Proc Nutr Soc. 2010;69(OCE2):E164.Nutrition & Cancer.
20. Freeman R, et al. Ain Clin Exp Res. 2011;23:159.